مسئلۀ مرزی کالاپانی

نویسنده: راتن سالدی

مترجم: دکتر احمد علی

اختلافِ نظر برسرِ کنترل ناحیۀ کالاپانی بر محل تقاطع سه‌جانبه منطقۀ نپال و چین در منطقۀ هیمالیایی بخش پتوراگره ایالت اتراکهاندِ هند بار دیگر پس از صدور یک نقشۀ تجدید نظر شده بدنبال تشکیل دو قلمرو تحت حکومت مرکزی جدید با منقسم شدن ایالت جامو و کشمیر، بارِ دیگر زنده شده است. نپال مدّعی است که کالاپانی و نواحی همجوار آن که در نقشه‌ای بعنوان سرزمینِ هند نشان داده شده قسمتی از او است.

مجادلۀ کالاپانی دارای سابقۀ تاریخی پیمانِ ساگولی ۱۸۱۶ مابین شاه نپال و حکومت انگلیس آنوقت می‌باشد. این پیمان، رودِ مهاکالی را بعنوان مرز مابین دوکشور بدون نشان دادن محل اصلی‌اش مشخّص می‌نماید. امّا نقشۀ مرزی منتشرشده توسط ممیز کل هند تحت حکمرانی انگلیس آنوقت بعداً بطور واضح نواحی کالاپانی، لیپولیک و لیمپی‌یادورا را بعنوان سرزمین هند مشخّص نموده درحالیکه نپال با اختلاف نظر در مورد اصل رود مهاکالی مدّعی حق حاکمیت خود بر این نواحی می‌باشد. نپال مدّعی است که کالاپانی یک سرزمین متنازع در بخش دوردست غربی دارچولا می‌باشد.

کاتماندو پایتخت نپال شاهد تظاهرات پراکنده مبنی بر تقاضای تجدید نظر نقشۀ صادره توسط هند در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۱۹ بوده. وزارت امورخارجۀ نپال در بیانیه‌ای گفت که نپال بطور قاطع باور می‌کند که کالاپانی قسمتی از سرزمینش بوده. بهرحال وزارت امورخارجۀ هند ضمن نشان دادن واکنش خود نسبتِ آن توضیح داد که نقشۀ جدید منتشر شده توسط دهلی‌نو نشانگر حقِّ حاکمیتِ ارضی هند می‌باشد و به‌هیچ وجه مرز با نپال را تغییر نمی‌دهد.

نخست وزیر نپال ک پی شارما اولی یک جلسۀ همۀ احزاب را فراخوانده که از دولتِ نپال خواستار شده که برای حل و فصل نمودن این موضوع با هند ازطریق وسایل دیپلماتیکی اقدامات موثر را انجام بدهد. آقای اولی با اظهار نظر اینکه نپال حتی یک وجب سرزمینش را ازدست نخواهد داد، تعهد دولتش را برای یافتن راه حلّ این مسئله با هند ازطریق مذاکرات دوجانبه، نشان داد.

نپال در سال ۲۰۱۵ نیز اعتراض مشابهی را برسرِ قراردادی مابین هند و چین در دوران بازدید نخست وزیر نارندرا مودی از بیجنگ برای بوجود آوردن گذرگاه لیپولیک که کوتاه‌ترین مسیر برای رسیدن به‌مقدس‌ترین مرکزِ زیارت هندوان مانسروور می‌باشد، نموده بود. نپال مدّعی است که این ناحیه سرزمینِ او است. در آن زمان چیزی روی نداد و نیروهای امنیتی هند بطور مداوم این ناحیه را تحت کنترل خود دارند.

هردو هند و نپال حامی تصفیه این مسئله در روحیه روابط صمیمانه و دوستانه‌شان ازطریق روند مذاکرات می‌باشند. دهلی‌نو بهرحال خاطرنشان ساخته که تشخیص مرز یک جریان جاری ازطریق مکانیسم کنونی است که سعی می‌کند یک راه حل مسالمت‌آمیز همۀ مسایل اینگونه را دریابد. این همچنین از نپال خواستار شده که بر علیه عوامل خودخواه که سعی می‌کنند درمیان هردو کشور دوست همجوار اختلافات را بوجود آورند، محتاط باشد.

اجبارات داخلی، ملی‌گرایی افراطی و علاقمندی‌های خارجی در امور نپال شاید کاتماندو را وادار می‌کند تا این موضوع را برای تامین مقاصدشان زنده نگهدارد درحالیکه رهبری هردو کشور می‌خواهد همۀ مسایل را بطور مسالمت‌آمیز ازطریق مذاکرات حل و فصل نماید. در زمینۀ موضوع کالاپانی نیز روند مذاکرات ابتدایی مابین دو کشور جریان دارد. سفیر نپال در هند نیلامبر اچاریا با معاون وزارت امورخارجۀ هند در دهلی‌نو ملاقات نموده و این موضوع را با او مورد رسیدگی قرارداد. نپال نیز جویای مذاکرات به‌سطح معاونین وزارت امورخارجه برسرِ این موضوع شده است. دولتِ نپال یک نیروی مکلف کارشناسان را برای دریافتن حقایق تاریخی دربارۀ کالاپانی تشکیل داده است.

کمیسیون مشترک به‌سطح وزیران امورخارجۀ نپال و هند پنجمین جلسه‌اش را در ماه اوت گذشته در کاتماندو تشکیل داده و تمام جنبه‌های روابط دوجانبه را مورد بحث و بررسی قرارداد. درحقیقت روابط روبه‌افزایش مابین هند و نپال در سال گذشته باوج اعتلای نوین رسیده و هردو کشور ۳ زمینۀ همکاری جدید، خط راه آهن الکتریکی راکسول کاتماندو و توسعۀ همکاری در زمینه‌های لاینحل آبراه‌ها و کشاورزی مشخّص نموده بودند.

بدون هیچ شک و تردید موضوع کالاپانی یک مسئلۀ حساس مابین هند و نپال می‌باشد. بهرحال تیم‌های ارزیابی مرز هردو کشور مشغول به‌کار هستند و توقع است که این مسئله بزودی بطور مسالمت‌آمیز حل و فصل بشود.