تحلیف نخستِ وزیر مودی علامتی از نقشِ هند در منطقۀ هند و پاسافیک

نویسنده: دیپانجان روی خودوری

مترجم: شمس شیروانی

دعوت‌نامه‌ها به‌رهبران پیشقدمی خلیج بنگال برای همکاری فنّی و اقتصادی چند بخشی موسوم به‌بیمستک، سازمان همکاری شانگهایی و کشورهای منطقۀ اقیانوس هندی برای شرکت در مراسم تحلیف دورِ دوّی نارندرا مودی بعنوان نخست وزیری‌اش، مقصود هند جهت ایفای یک نقش کلیدی در منطقۀ هند و پاسافیک به‌شکل یک قدرتِ عمده را بتظاهر می‌گذارد.

عبدالحمید رئیس جمهور بنگلادش در مراسمِ تحلیفی شرکت جست. او نیز از یک هیئت بپاس تصدیق از وضعیتِ جاری داکا از مناسبات استثنایی با هند رهبری نمود. سایر کشورهای عضو بیمستک نیز رهبران ارشد خود را به‌مناسبتِ مذکور اعزام نمودند که اغلب شخصیت‌های بارز بازدید‌کننده با مودی مذاکرات غیررسمی را برگذار نمودند. ملاقات‌های مذکور نیز وضعیتِ کنونی مناسبات دوجانبه‌ای و راهی بجلو طی دورِ دوّمی نخست وزیرِ هند را بحث و بررسی نمودند.

درحالیکه نپال و بوتان از سوی نخست وزیران ک پی شارما "اولی" و لوتای تشرینگ، بالترتیب، نمایندگی شده بودند؛ سریلانکا از سوی رئیس جمهورش مایتریپالا سیریسنا نمایندگی شده بود. بحران سیاسی در سریلانکا در سال گذشته و حملات تروریستی عید پاک یکشنبه یک مورد نگران‌کننده برای دهلی‌نو می‌باشد. ملاقات نخست وزیر مودی با سیریسنا توجه را اشتراک امنیت به‌اضافه موارد دیگری مبذول داشت. از بدو انتخابش در سال ۲۰۱۵ رئیس جمهور سیریسنا یک همگرایی حسنه را با نخست وزیر هند توسعه داده است و یک بازدید‌کنندۀ مرتب از دهلی‌نو می‌باشد. انتخابات ریاستِ جمهوری سریلانکا در ماه ژانویه آینده برنامه‌ریزی شده است. وین مینت رئیس جمهور میانمار در مراسم شرکت جست و نیز مذاکرات غیررسمی را با نخست وزیر هند انجام داد.

تایلند، که نخست وزیر آن نیز در همان روزِ تحلیفی نخست وزیر مودی، سوگند وفاداری را یاد می‌گرفت، یک نمایندۀ ویژۀ خود را برای شرکت به‌هند مؤظف ساخت. قرار است نخست وزیر هند در ماه نوامبر جهت شرکت در جلسات سران هند و آسه‌آن و شرق آسیا از تایلند دیند نماید. بیمستک یک منطق‌الوویتی برای دولت مودی درمیان عدم‌تراضی پاکستان که باعث موانع در عملیات انجمن همکاری منطقه‌ای آسیای جنوب، سارک، گردیده، بوده است. مودی یک جلسۀ غیررسمی بیمستک و پیشدستی بیمستک با گروۀ بریکس در حواشی جلسۀ سران بریکس در گوا در اکتبر ۲۰۱۶ سازدماندهی کرده بود. از بدو ۲۰۱۷، مشاورین امنیتی بیمستک با درنظر گرفتن مبارزه علیه جرایم فراملّتی و تروریسم در منطقه بطور مرتبط باهم ملاقات می‌کنند. قرارداد خودروی موتوری بیمستک یک طرح جاه‌طلبانه‌ای بسوی ارتباط‌ پذیری منطقه در آسیای جنوب و جنوب شرق می‌باشد.

دولت مودی از روی قصد، کشورهای عضو بیمستک را در غیاب تایید سارک بعلت انصراف پاکستان برای اتخاذ اقدامات در قبال تروریسم فرامرزی و موافقت جهت یک طرح ارتباط پذیری ترویج کرده است. بیمستک فرصتی را برای هند جهت اتصال با کشورهای خلیجِ بنگال و آسیای جنوب شرق، بعنوان قسمتی از سیاست شرق‌گرایی‌اش فراهم می‌آورد و به حضور هند درمیان تاخت و تازهای چین در منطقه علامت می‌گذارد. بیمستک ازلحاظ استراتژیکی برای هند حایز اهمیت است چونکه چین به‌تاخت و تازهای بزرگی در منطقۀ خلیج بنگال که اغلباً بعنوان "ناحیه نفوذ هند" تلقی می‌شود دست می‌زند. خلیج بنگال راه اتّصالی به‌تنگۀ مالاکا است که یک مسیر عمده تجارتی برای چین می‌باشد که پروژه‌های زیادی را در کشورهای بیمستک به‌استثنای هند و بوتان بعهده گرفته است. خلیج بنگال نیز مسیری برای حدوداً ۲۵ درصد تجارت جهانی می‌باشد و دارای منابع مهار نشدنی عظیمی، بخصوص در بخش انرژی ذخایر گاز طبعی که آیندۀ تامین نیرو تلقی می‌شود، است. روابط تنومندی هند با کشورهای عضو بیمستک یک احرم اضافی را در منطقۀ خلیج بنگال در مقابل چین فراهم خواهد آورد.

بطور همزمان، پیشقدمی نسبت به‌قرقیزستان، رئیس کنونی سازمان همکاری شانگهایی، علامتی است از مقصود هند برای گستردن حضورش در آسیای میانه و اوروآسیای پهنتر، جایی که چین نیز به‌تاخت و تازهای سنگین دست زده است. تمایلی درمیان کشورهای آسیای میانه وجود دارد که هند باید یک نقش دامنه‌داری را در منطقه ایفا نماید که توقع داشتن گزینش‌های استرتژیکی بیشتری آنها را می‌افزاید. نیز امکاناتی دارد که نخست وزیر در بیشکک در حواشی اجلاسیۀ سران سازمان همکاری شانگهایی در اواخر ماه جاری ژوئن با رهبران آسیای میانه ملاقات نماید.

پراویند جوگننات نخست وزیر موریس حین شرکت در مراسم تحلیفی مودی نشان می‌دهد که موریس نزدیک‌ترین شریک هند در صحنۀ غربی اقیانوس هند می‌باشد. آن نیز نشان دهندۀ حقیقتی است که هند می‌خواهد بعنوان کشور فراهم‌کنندۀ پوشش امنیتی در منطقه بماند و جهت استفادۀ منابع اقیانوس بحالت مطلوب تساعی نماید.