مذاکرات ایالات متحده و طالبان و گزینه‌های هند

نویسنده: دکترسمروتی پاتنایک 

مترجم: شمس شیروانی

هشت دورِ مذاکراتِ ایالات متحده و طالبان در دوحه با یک یادداشت مثبتی یک قرارداد احتمالی صلح که عقب کشی نیروهای ایالات متحده و ناتو از افغانستان را تحت یک برنامه ریزی موافقت شده مقدور سازد بپایان رسید. به ازای آن طالبان برای عدم پناه دادن گروههای تروریستی بین المللی مانند القاعده و داعش در افغانستان تعهد خواهد نموئد. وی نیز مذاکرات را با دولت افغانستان جهت ترسیم یک فورمول اشتراک قدرت برگزار نماید که نهایتاً صلح وثبات را در آنکشور جنگ زده پیاده کند.

اداره طالبان در دوحه درسال ۲۰۱۳ جهت تسهیل مذاکرات با ایالات متحده دایر شده بود. چند دور مذاکرات ابتدایی برگزار شده بودند اما بی نتیجه ماندند، چونکه طرفین یک موقعیت بیشینه گرایی را اتخاذ کرده بودند. بعد ازاینکه ایالات متحده و ناتو ماموریت رزمی شان در افغانستان را درسال ۲۰۱۴بپایان رساندند و مسئولیت رزمی را به عهده ارتش نوپای افغانستان واگذار نمودند، امکانات گفتگوها با نظر به وضع زمینی بوجود آمدند. طالبان بیش از ۵۰٪ منطقه کشور را تحت کنترل داشت و ارتش افغان قابل مقایسه آنها نبود. برای آنها قابل درک بود که بدون مذاکرات با طالبان و پیشکش نمودن سهمی به آنها در قدرت، احتمالِ حکمفرما ماندنِ صلح امکان پذیر نبود که فقط موجب حضور دایمی نیروهای آمریکایی درجنگ خاتمه ناپذیر می گردید. رئیس جمهور ترامپ که به برگشت نیروهای ایالات متحده از افغانستان متعهد شده بود، زلمی خلیلزاد را بعنوان نماینده ویژه ایالات متحده به افغانستان جهت تسهیل مذاکرات میان دولتِ افغان و طالبان بخاطر تسهیل نمودن خروج ایالات متحده از افغانستان منصوب نمود.

سطوح متعدد روند صلح افغانستان وجود دارد. جدا از مذاکرات مستقیم آمریکا و طالبان، کشورهای چند درمنطقه دارای منافع حیاتی با طالبان مشغول شده اند. چین دوره های متعدد مذاکرات را با طالبان انجام داد که درآن پاکستان حتی قبل از آغاز مذاکرات مستقیم راه اندازی شده توسط آمریکا با طالبان شرکت جسته بود. نیز یک مکانیسم مشاورتی موسوم به طرح مسکو وجود دارد که نمایندگان طالبان درآن دعوت شده بودند. جدا از ابتکارات مذکور، یک مکانیسم گفتگوی سه جانبه‌ای میان پاکستان، افغانستان و ایالات متحده نیز وجود دارد که یک سلسله گفتگوهای سه جانبه‌ای روسیه- چین و هند درقبال افغانستان شامل آن است. جدا ازاین نوع ابتکارات منطقه‌ای و مکانیسم دوحه یک روند استانبول، موسوم به "قلب آسیا" وجود ارد. تمام نشستهای مذکور حقیقتی را به اثبات می رسانند که کشورهای متعددی که درآیندۀ افغانستان منافع دارند مایل نیستند که در روندِ سیاسی که نهایتاً خروج نیروهای بیگانه و اعادۀ طالبان در افغانستان را مشاهده کند به حاشیه کشیده شوند.

نظر به اینکه مذاکرات ایالات متحده و طالبان بسوی یک قرارداد احتمالی جلوی می رود، نگرانی‌های متعددی راجع به آینده افغانستان و نوع رژیمی که احتمالاً زمام م امور را بدست گیرد بروز کرده اند.

هند پنجمین بزرگترین کشور هبه کننده افغانستان می باشد و۳ میلیارد دلار آمریکایی را در پروژه‌های عمران درآن کشور سرمایه گذاری کرده است. دهلی نو با اشتیاق تحولات آشکار شدن را مشاهده می کند. باوجود مشغول کردن هند توسط ایالات متحده از طریق خلیل زاد، هند بیم وخیم تر گشتن اوضاع امنیتی در افغانستان را در نظر گرفته است که می تواند شاهدِ احیای نوعِ جنگ داخلی سال ۱۹۹۱ گردد که بعد از عقب کشی شوروی بوجود آمده بود. هند از اول اکیداً بر یک روند صلح مشخص افغان و رهبری شده افغان جهت تعیین آینده سیاسی افغانستان تاکید ورزیده است.



عقب کشی مشروط نیروهای آمریکایی به مرحله دومی مهم روندِ صلح می انجامد که سلسله گفتگوها مابین افغان را دربر گیرد. راه صلح در افغانستان مملو از نابسامانی راجع به جهاتِ گفتگوهای طالبان با دولتِ افغانستان می باشد. آن حد و حدودِ سیاستِ افغان و فضایی را تعیین خواهد کرد که به نیروهای بیگانه جهت کسب یک مزیت استراتژیکی در ژیو پولیتیکس منطقه قابل فراهم باشد.