عراق به محل تقاطع قرار دارد

نویسند: دکتر محمد مدثر قمر 

مترجم: دکتر احمد علی

از بیشتر از دو ماه، جوانان در عراق بر علیه فساد، بیکاری و مداخله ایرانی و امریکایی در سیاست داخلی تظاهرات می‌نمایند. تظاهرات ضد دولتی بصورت یک جنبش عدم اطاعت غیر نظامی گسترده‌‌ای در آمده در حالیکه تظاهرات در همه شهرهای بزرگ بشمول نجف، کربلا، بصره و بغداد ترتیب داده می‌شوند. گزارشات نشان می دهند که بیشتر از چهارصد نفر بعلت اقدامات بعمل آمده توسط نیروهای امنیتی و مزد بگیران وابسته با نیروهای بسیج عمومی وفادار جوخه های پاسداران انقلاب ایرانی جان خود را از دست داده اند. 

در روز جمعه گذشده، نخست وزیر عادل عبدالمهدی پس از آن که مرد روحانی شیعه با نفوذ آیت الله علی السیستانی از پارلمان آن کشور خواستار شده که پس گیری حمایتش بدولتش را مورد رسیدگی قرار بدهد، مستعفی شد. در ظرف دو روز بعد از آن، پارلمان استعفایش را بتصویب رسانده و از رئیس جمهور خواست که یک نخست وزیر جدید را نامزد نماید. باوجود این همه، این تظاهرات بطور لامقطوع جریان دارد، در حالیکه اکنون مرکز این جنبش به چهار راه طاهر در بغداد منتقل شده است. 

دشواریهای اقتصادی و فساد بعنوان مهمترین موضوعات ظهور نموده که درمیان جوانان عراقی طنین انداز می شود. عراق از زمان حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ دچار هرج ومرج فرقه ای و جنگ داخلی بوده است. باوجود انتخابات مرتب عدم ثبات سیاسی وجود دارد. باوجود بازگشت عراق بعنوان یک صادر کننده بزرگ نفت در بازار نفت بین المللی، بحران اقتصادی بجای خود مانده است. مردم سوء مدیریت وجوه و فساد درمیان طبقات سیاسی را سبب آن دانسته اند. 

هرج و مرج پس از بهارعرب، استعداد عراق برای بازیابی از اغتشاشات را پیچیده تر ساخته است. ظهور داعش در سال ۲۰۱۳-۲۰۱۴ عراق را به حاشیه سقوط آورده چون گروه تروریستی به پیشرفت سریع دست یافته و سرزمینهای گسترده‌ای را تحت کنترل خود درآورده، در سال ۲۰۱۴ اعلان تاسیس خلافت نمودند. سقوط موصل و شکست داعش در دسامبر ۲۰۱۷ منجر به خاتمه دشواریهای مردم نشده. 

انتظار می‌رفت که انتخابات پارلمانی در ماه مه ۲۰۱۸ مبشر یک دوره جدید در عراق بشود و فسادکاری گسترده‌ای، بیکاری، بحران سیاسی و تنشهای فرقه ای را از بین ببرد. بهرحال انتخابات یک دستور مردم بی ثبات را بوجود آورده و منجربه تاخیر در تشکیل دولت شد. پارلمان نو‌منتخب توانست در طول پنج ماه موفق به تشکیل حکومت بشود. عادل عبدالمهدی که در ماه اکتبر ۲۰۱۸ زمام امور کشور را بدست خود گرفته بود نتوانست برای کسب اعتماد مردم کار بیشتری را انجام بدهد. 

موضوع دیگری که درمیان جوانان طنین انداز شده مداخله ایرانی در امور داخلی عراق می باشد. از زمان سقوط رژیم صدام حسین در سال ۲۰۰۳ ، ایران با ظهور محکم سیاسی و نظامی‌اش بعنوان یک بازیکن بزرگ در عراق ظهور نموده. پاسداران انقلاب اسلامی ایران شبه نظامیان شیعه را تربیت داده که یک نیروی شبه نظامی را تشکیل داده که در شکست دادن داعش یک نقش مهمی را ایفا نموده. این هم اتهام شده که مداخله تهران باعث تاخیر در تشکیل حکومت پس از انتخابات ماه مه ۲۰۱۸ شده. 

نفوذ امریکایی مهم نیز در بغداد وجود دارد در حالیکه مزد بگیران خلیج عرب بخصوص عربستان سعودی نیز سعی می‌کند نفوذ خود را در بغداد افزایش بدهد. 

عراق ذخایر بزرگ نفت را دارد. او یکی از بزرگترین صادر کنندگان نفت جهانی است. هند نیز نفت را از عراق وارد می کند که از سال ۲۰۱۸ بزرگترین فراهم کننده نفت به این کشور می باشد که عربستان سعودی را به دومین درجه رسانده است. هند در سال ۲۰۱۸-۲۰۱۹ نفت بارزش ۲۲.۳‌ میلیارد دلار آمریکایی را از عراق خریداری نموده که تقریباً سیزده در صد واردات نفت مجموع هند را تشکیل میدهد. دهلی نو لزومی دارد وضعیت داخلی در عراق را بدقت مورد رسیدگی قرار بدهد. هند سبد واردات نفت خود را با توجه به وضعیت جهانی متنوع نموده است. هند توقع دارد که دولت عراق اقداماتی را برای رفع شکایات مردمش انجام خواهد داد و صلح و امنیت در آن کشور آشوب زده خواهد برگشت.