عمان: پایانِ عهد

نویسنده: دکتر لاکشمی پریا

مترجم: محمود عالم ملک

با نشانگذاری پایان عهد، سلطان قابوس بن سعید السعید که برای ۵ دهۀ بر عمان حکومت داشته در تاریخ دهم ماه ژانویه پس از یک بیماری طویل مدّتی چشم از این جهان فروبست و راهی را برای تغییر محافظ در کشور خلیج مهم هموار ساخت. سلطان قابوس یک حکمران قد و قامت بلند و در سرتاسر جهان قابل احترام بود. سلطان ۷۹ساله استواری و سیاست خارجی مستقل به‌عمان هنگام متوازن ساختن کشورهای نیرومند منطقۀ عربستان سعودی و ایران را فراهم ساخت. پس از معزول ساختن پدر محافظ کارش سعید بن تیمور در یک کودتای بدون خونریزی در سال ۱۹۷۰ سلطان قابوس شورش ظفار را پایمال نموده، بردگی را برانداخته، عمان را به‌یک راه نوین‌سازی برد، اولین قانون اساسی کتبی را در سال ۱۹۹۶ تقدیم نموده و به‌مقتدرسازی زنان از راه شرکتشان در سیاست، تجارت و ورزش‌ها تشویق داد. پدر عمان نوین بطور گسترده برای کوشش‌های میانجیگری در نتیجۀ نقش قاطعی خود در امضای پیمان هسته‌ای ایران ۲۰۱۵ و نقش او بعنوان یک میانجیگر برای بهم نزدیک آوردن گروه‌های جنگنده در یمن معروف بود.

حدس و گمان‌های جانشینی دشوار در عمان درنتیجۀ غیاب وارث طبیعی ازبین برده شد چون شورای خانواده برای حمایت از حق گزینش سلطان اسبق برای جانشین: حاتم بن طارق السعید که یک عموزادۀ سلطان قابوس است که قبل از رجوع به‌وزارت فرهنگی و ارثیه در سلطنت تحصیلاتی را در آکسفورد فراگرفته بود تصمیم گرفت. سلطان جدید کشوری را بارث گرفته جایی‌که قابوس بعنوان نخست وزیر، وزیر دفاع، دارایی و امورخارجی و رئیس بانک مرکزی کارکرد. برایش این آسان نخواهد بود بعنوان حاکم اسبق همین احترام و پایبندی را امر کند. دارایی‌های رسمی تیره و بیکاری گسترده یک چالش را برای حکمران جدید در داخل کشور بوجود خواهد آورد درحالیکه مقاومت با فشار خارجی برای گزینش حمایت در مخاصمت منطقه‌ای دلاوری او را در برقرار نگهداری یک سیاست بی‌طرفانه خارجی مورد آزمایش قرار خواهد داد. معهذا پس از تحلیف بعنوان سلطان عمان، حاتم بن طارق اطمینان داد که او سیاست مناسبات دوستانۀ جانشین خود را با همه ملل هنگام توسعه و تحکیم بیشتر کشور برقرار خواهد داد.

مسقط سوگواری رسمی سه‌روزه‌ای را برای قابوس بن سعید اعلام کرد و گفت که برای چهل روز آینده پرچم‌های نیم افراشته خواهد شد. کشورهایی ازجمله ایالات متحده، انگلستان، ایران، عربستان سعودی، قطر، امارات متحدۀ عربی، ترکیه، اردن، مصر و بحرین تسلیت دادند و برسرِ درگذشتِ یک سیاستمدار کهنه‌کار اظهار تاسف نمودند. نخست وزیر هند آقای نارندرا مودی تجلیل‌های شایانی را از رهبر عمانی بعمل آورد و گفت سلطان قابوس یک چراغ صلح برای منطقۀ ما و جهان بود و تاکید نمود قابوس یک دوست واقعی هند بوده. رئیس جمهور هند آقای رامنات کوویند سلطان قابوس را بعنوان یک دوست صمیمیِ هند تلقّی نمود و ملاحظه نموده که جهان یک رهبر بزرگ و یک سیاستمدار را که بطور خسته ناپذیر در جهت ایجاد صلح در منقطه و جهان را کار و کوشش نمود از دست داده است. وزارت امور کشور هند اعلام نمود که هند در تاریخ ۱۳م ماه ژانویه بعنوان یک نشان احترام به‌اعلاحضرت سلطان قابوس بن سعید السعید یک سوگواری رسمی را رعایت خواهد کرد. پرچمِ هند در سراسر روز نیم افراشته شد. آقای مختار عبّاس نقوی وزیر امور اقلیتِ هند در راس هیئت نمایندگی هند به‌مسقط در تاریخ ۱۴ ماه ژانويه ۲۰۲۰ برای اظهار تسلیت‌ها از طرف دولت و مردم هند قراردارد.

هنگامِ اظهار تاسف برسرِ درگذشتِ سلطان قابوس نخست وزیر مودی تذکر داد که سلطان متوفی رهبری محکم را برای بوجود آوری یک شراکت استراتژیکی مرتعش مابین هند و عمان فراهم ساخت. مودی به‌سلطان جدید تبریک نموده و گفت که هند منتظر دست به‌دستِ کارگرِ سلطان حاتم جهت تحکیم بیشتری شراکت استراتژیکی می‌باشد. هند و عمان در مناسبات استراتژیکی و صمیمانه شریک و سهیم‌اند و هردو کشور شرکای طبیعی می‌باشند که از زمان قدیم در بازرگانی مشغول‌اند. عمان میزبان ۸۰۰ هزار مهاجر هندی است که به‌کشور پول‌هایی را ارسال می‌نمایند. کارگران هند به‌عُمران روی همرفته سلطنت بعمل آورده‌اند. هند منتظر برقرار نگهداشتن مناسبات صمیمی با عمان تحت سلطان جدید می‌باشد و برای مشغولیت همین سطح مانند قبلی آرزو دارد.