هند وترکمنستان سرگرمی خود را می افزایند

نویسنده: دکتراطهرظفر

مترجم: محمد ولی الله ولی

رشید مردوف معاون رئیس کابینه وزرا و وزیرامورخارجه ترکمنستان بازدید مختصری از هند نموده ومذاکراتی را با وزیرامورخارجه هند دکتراس جایشانکر بعمل آورد. هردو رهبر قضیه‌های دوجانبه و منطقه‌ای را مورد بحث و بررسی قراردادند. وزیرامورخارجه هند گفت که همگرایی محکم راجع به مسایل منطقه‌ای دراین مذاکرات تحت فشار قرار گرفت.

ترکمنستان یکی از پنج جمهوری آسیای مرکزی است که دراوایل دهه نود از اتحاد جماهیرشوروی اسبق استقلال گرفته بود. هند آسیای مرکزی را همسایگی تمدید یافته‌اش می پندارد. محل قرار جغرافیایی یگانه ترکمنستان دراین منطقه، این کشور را یک کشور مهم درسرگرمی‌های بین المنطقه‌ای می سازد. این کشور بطور باهمی مرتبط با آسیای جنوبی، آسیای مرکزی و آسیای غربی‌است، چنانکه افغانستان درجنوب و ایران درغرب، کشورهای همجوارش می باشند. قزاقستان و ازبکستان، همجواران آسیای مرکزی ترکمنستان اند. ترکمنستان دارای ساحل دریای خزر می باشد و این مدخل به اوراسیا و اروپا است. بهبودی رابطه با این کشورها، یک ارجحیت ترکمنستان می بوده است. این کشور یکی از بزرگترین فرودگاهها را بارزش حدوداً ۲.۳ میلیارد دلار آمریکایی دراین منطقه بنا ساخته بود.

ترکمنستان ازلحاظ جمعیت شناسی، با جمعیت حدوداً شش میلیون نفر، نسبتاً یک کشور کوچک است اما ازلحاظ اقتصادی یک کشور قویِ مهم می باشد. این کشور دارای چهارمین بزرگترین ذخایر گازطبیعی مصدقه می باشد. این نیز ازلحاظ نفت، سلفر و معدنیات دیگر غنی است. بانک جهانی تولید ناخالص داخلی‌اش را به میزان ۴۰.۵ میلیارد دلار آمریکایی تخمین می زند. حکومت رئیس جمهور قربان قلی بردی محمدف برای متنوع سازی اقتصاد کشورش سعی می نماید و تمرکز توجه آن کشور به بخشهای مرسومی مانند نفت وگاز، کشاورزی، ساخت وساز، ترابری و مخابرات و فعالیت‌های روزافزون دربخشهای جدید مانند مواد شیمیایی، تله مخابرات و زمینه‌های دیگر تکنولوژی عالی می باشد. ترکمنستان نیز برنامه اقتصاد دیجیتالیِ ۲۰۱۹ الی ۲۰۲۵ را بطور مرحله‌ وار به اجرا درمی آورد.

ترکمنستان سیاست بی طرفی دایمی را در روابطش با جهان دنبال می کند. این سیاست نیزدر مجمع عمومی سازمان ملل درسال ۱۹۹۵ مورد موافقت قرار گرفته بود. هند حامی مشترک این قطعنامه بوده وعشق آباد بیست وپنجمین سالگردش را جشن می گیرد.

ترکمنستان بعلت محل قرار یگانه جغرافیایی‌ و وچشم اندازهای اقتصادی‌اش می تواند نقش مهم را در روابط هند با آسیای مرکزی ایفا نماید. این دوکشور دارای روابط محکم تاریخی و فرهنگی ازطول قرنها می باشند. مسیر ابریشمی معروف، این دو تمدن را مرتبط ساخته بود. این ارتباط در دورۀ وسطی محکم مانده چون صوفیان و دانشوران از این منطقه به هند مهاجرت نمودند. شیخ ترکمان بیابانی یک صوفی معروف بوده که درقرن سیزدهم میلادی درهند می زیست. باب ترکمان یا ترکمان گیت در دهلی یادگار معروف است که دراحترام گزاری‌اش درقرن هیجدهم میلادی بنا گردیده بود. نیاکان بیرم خان مربّی شهنشاه جلال الدین محمد اکبر ازترکمنستان بودند.

هند و ترکمنستان روابط صمیمی سیاسی وفرهنگی دارند. تبادل بازدیدهای سطوح عالی سیاسی مابین این دوکشور وجود داشته، رئیس جمهورقربان قلی بردی محمدف درماه مه سال ۲۰۱۰ ازهند بازدید نموده بود. نخست وزیر هند نارندرا مودی درماه ژوئیه سال ۲۰۱۵ از ترکمنستان بازدید نموده و عده‌ای از یادداشتهای تفاهم و قراردادهای مهم مابین این دو کشور به امضا رسانده شدند. مرکز داروی مرسومی و یوگای هند در ترکمنستان توسط نخست وزیرهند درخلال این بازدیدش از آن کشور درسال ۲۰۱۵ افتتاح شده بود.

باوجود روابط صمیمی و تفاهم محکم مردم به مردم، روابط اقتصادی دوجانبه این دوکشور برحسب پتانسیل شان تحکیم نیافته. تجارت مابین این دوکشور درسال ۱۹-۲۰۱۸ به ۶۶ میلیون دلار آمریکایی قرار داشت. فقدان اطلاع مناسبی راجع به فرصتهای موجود در هردو طرف و عدم موجودگی ترابری زمینی مستقیمی مابین هند و آسیای مرکزی، موانع عمده محسوب می شوند. بی ثباتی درافغانستان نیز یک مانع عمده در پیوندهای آسیای جنوبی و آسیای مرکزی است. هردو کشور دارای همگرایی نسبت به اعاده صلح و ثبات در افغانستان اند.

علیرغم، تحولات اخیر امکانات توسعه وتحکیم روابط دوجانبه را می افزایند. هند دربندر چابهار ایران سرمایه گذاری می کند. ترکمنستان و قزاقستان ازقبل دارای رابطه راه آهنی با ایران اند. مرتبط ساختن بندر چابهار با شبکه راه آهن ایرانی رابطه هند با ترکمنستان وآسیای مرکزی را بهتر خواهد ساخت. هند درسال ۲۰۱۸ قرارداد عشق آباد را به امضا رسانیده که ترابری و راهروِ ترانزیت بین المللی مابین ایران وعمان از آسیای غرب و ترکمنستان و ازبکستان از آسیای مرکزی را ایجاد می نماید. همین طور، اخیراً پیشرفت درخط لوله گازطبیعی بسیار منتظره‌ای ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند رخ داده است. قرارداد خرید و فروش درسال ۲۰۱۲ به امضا رسیده بود. ترکمنستان گزارش داده که لوله کشی خط گاز طبیعی ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند در قلمرویش برحسب جدول زمانی است و کار لوله کشی درسال ۲۰۱۸ در افغانستان براه انداخته شده بود. قرار است پیوندهای دوجانبه هند و ترکمنستان درآینده توسعه و تحکیم بیابند.