روابط هند و بوتان به‌ارتفاع‌های جديد می‌رسد

نويسنده: راتتن سالدی

مترجم: محمد ولی الله ولی

امضای قرارداد امتیاز انحصاری مابین هند و بوتان در هفتۀ گذشته برای پروژۀ نیروی آبی کلونگچو دارای ظرفیت ۶۰۰ مگاوات، مرحلۀ مهمی در روابط متقابل یگانه و آزموده بروقت‌مان است. این پروژه در جریان آب رود در ناحیۀ پایین‌تر رودخانۀ کلونگچو در قسمت شرقی بوتان قراردارد. این توسط شرکت محدود انرژی کلونگچو، یک شرکت تشریک مساعی که مابین شرکت نیروی سبز دروک بوتان و شرکت نیروی آبی ساتلوجِ هند تشکیل یافته، به‌اجرا درآورده خواهد شد. انتظار می‌رود که این پروژه در نیمۀ دوم سال ۲۰۲۵ به‌تکمیل برسد. این قرارداد امتیاز انحصاری بحضور وزیر امورخاجۀ هند دکتر اس جایشانکار و وزیر امورخارجۀ بوتان دکتر تاندی دورجی ازطریق کنفرانس ویدیویی در یوتان به‌امضا رسید. بوتان نسبتاً یک کشور کوچک همالیایی است که دارای ناحیۀ مرز بیش از ۳۸۳۰۰ کیلومتر مربع با چین در شمال و با هند در جنوب، غرب و شرق می‌باشد. بوتان دارای ارث فرهنگی غنی و گوناگونی گیاه‌ها و حیوانات است. کل جمعیت آنکشور تقریباً هشتصدهزار است. حدوداً شصت هزار نفر از هندیان بعنوان تاجران در آنکشور سکنه گزیده‌اند و در پروژه‌های مختلف عمدتاً در پروژه‌های نیروی آبی تاسیس شده از هند کار می‌کنند. بوتان دارای پتاسیل وافر تولید نیروی برق است. بوتان تخمیناً نیروی آبی ۳۰۰۰۰ مگاوات را تولید می‌کند که منبع عمده درآمد آنکشور است. نیروی آبی بیش از ۲۷ درصد مالیاتش را تشکیل می‌دهد که ۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی‌اش می‌باشد

با گشایش پروژۀ مانگدیچوی دارای ظرفیت ۷۲۰ مگاوات در ماه اوت سال گذشته هنگامیکه نخست وزیر هند نارندرا مودی از تیمپو برای دومین بار بازدید نموده بود، صلاحیت تولید نیروی آبی بوتان فراتر از ۲۱۰۰ مگاوات شده بود. بازدید اول نخست وزیر نارندرا مودی در ماه ژوئن ۲۰۱۴ از بوتان بعمل آمده بود. این بازدید اول نخست وزیر مودی بعد از بعهده‌گیری مسئولیت نخست وزیر از یک کشور خارجی بوده. این اهمیتی را نشان می‌دهد که هند به‌سیاست ارجحیت اول به‌همسایگی‌اش بخصوص بوتان می‌دهد

سه پروژۀ نیروی آبی بزرگ دیگر با کمک هند در بوتان تاسیس یافته‌اند. آنها شامل پروژه‌های چوکای ۳۳۶ مگاواتی، کوریچوی ۶۰ مگاواتی و تالای ۱۰۲۰ مگاواتی است. این پروژه بطور موفقیت‌آمیز در بوتان کار می‌کنند و آنکشور ازطریق آنها ارز خارجی را بدست می‌آورد. بیش از ۷۵ درصد انرژی تولیدشده در این نیروگاه‌ها بعد از تامین احتیاجاتِ داخلی بوتان به‌هند فروخته می‌شود. یک قرارداد خریداری انرژی مابین هند و بوتان در دوران بازدید نخست وزیر نارندرا مودی از بوتان در ماه اوت سال ۲۰۱۹ به‌امضا رسیده بود. بوتان یک عضو مهم انجمن‌های منطقه‌ای مانند انجمن سارک، ابتکار خلیج بنگال برای همکاری فنی و اقتصادی چند بخشی مخففاً موسوم به‌بیمستک می‌باشد

این قابل توجه است که بوتان در کنفرانس‌های ابتکار کمربند و ناحیۀ خیابان‌های چین در ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ شرکت نکرده بود. چنانکه هند نیز از آن کنفرانس‌های سران بنابه‌قضیه‌های حق حاکمیت تحریم نموده بود. کشورهای دیگر آسیای جنوبی یعنی نپال، بنگلادش، سریلانکا، مالدیو و پاکستان به‌آن ابتکار پیوسته بودند که توسط چین بخاطر تسلط اقتصادی‌اش در این منطقه طراحی شده بود

هند بزرگترین شریک تجاری بوتان است. تجارت دوجانبه مابین این دو کشور در سال ۲۰۱۸ به ۹۲۲۷ کرور روپیه قرارداشت. هند اتومبیل‌ها، تجهیزات الکتریکی و ماشین آلات، مواد شیمیایی، توربین‌های نیروی آبی، لوازم یدکی، بنزین و دیزل وغیره را به‌بوتان صادر می‌نماید. اقلام عمده وارداتی از بوتان شامل نیروی برق از نیروگاه‌های آبی، دولومایت، سلیکن، سیمان، چوب و عده‌ای از محصولات کشاورزان می‌باشند. تعداد بزرگی دانشجویان بوتان در رشته‌های مختلف حرفه‌ای مانند بازرگانی و قانون در دانشگاه‌های هند مشغول به‌مطالعه می‌باشند و دولت هند بورس‌ها را به‌بعضی از آنها فراهم می‌نماید. تبادل فرهنگی نیز مابین این دو کشور مرتباً بعمل می‌آید. تعداد وافر زائران بوتانی هرسال برای زیارت از زیارتگاه‌های بودایی به‌هند می‌آیند، چین از دیرباز برای بناسازی خیابان‌ها در بوتان سعی می‌کند و پروژه‌ها را در زمینه‌ها ازجمله تولید نیروی آبی پیشنهاد می‌نماید. صادرات چین به‌بوتان در چند سال گذشته بسیار افزایش یافته است. تنش دُکلام در سال ۲۰۱۷ در اتصال مرز سه کشور یعنی هند، بوتان و چین تیمپو را نسبت به‌طرح‌های بیجینگ محتاط و هشیار ساخته است. بوتان دربارۀ پذیرفتن پیشنهادات چین بسیار محتاط شده است